Problemy finansowe Polski i świata

Deficyt finansów publicznych w Polsce nie przedstawia się optymistycznie. Po odjęciu ewentualnych wahań cyklicznych w procencie potencjalnego PKB, plasuje się jako jeden z najwyższych na świecie, a z całą pewnością jest wyższy od deficytu lepiej rozwiniętych gospodarek światowych jak Francja, Hiszpania, Portugalia czy Japonia.

Występuje silna presja aby podkreślać kwestię braku równowagi finansowej na rynku kapitałowym świata, zawierać porozumienia w typie La Plaza i naciskać na Chiny w celu wzmocnienia waluty. Chiny tymczasem podjęły decyzję o powiązaniu juana z dolarem, wprawdzie po tej decyzji juan umocnił się o 0,5%, ale później nastąpił spadek świadczący o potrzebie stabilizacji kursu.

Trwa dyskusja nad sposobami wyjścia z pakietów pomocowych, prowadzących do ogromnego zadłużenia a w konsekwencji dużego deficytu w finansach publicznych. Może to z kolei doprowadzić do pogorszenia kondycji gospodarki światowej, dlatego działania mogące skutkować zmniejszeniem popytu, powinny być rekompensowane pobudzeniem koniunktury w innych sektorach. USA od dłuższego czasu naciska na Niemcy, aby starały się zbilansować gospodarkę europejską, nie zmniejszając popytu.

Niemiecki minister finansów Wolfgang Schäube podkreśla konieczność zmniejszenia deficytu finansów publicznych Niemiec, aby gospodarka mogła się rozwijać i napędzać inne w Europie. W tym punkcie zarysowały się różnice zdań z Francją, Niemcy dążą do planowanego zbilansowania działań, a Francja do opóźnienia procesów, tak aby uniknąć następnych gwałtownych wystąpień społecznych na tle zaostrzenia polityki fiskalnej.

Specjaliści zapewniają z kolei że obniżki wydatków lepiej wpływają na zaufanie konsumentów do inwestorów, w konsekwencji także szybciej redukując wysokość deficytu i długu do bezpiecznego poziomu. Na tym tle także uwidaczniają się różnice pomiędzy Francją a Niemcami, którzy planują większe oszczędności i spadek deficytu.

Budżet w Wielkiej Brytanii został przedstawiony przez rząd jako dążenie do obniżki deficytu o 113 mld funtów przez podwyżkę VAT z 17,5% do 20 i 28% od zysków kapitałowych, płaconych przez zamożnych podatników.

Z kryzysem finansowym boryka się Hiszpania, która wszelkimi sposobami szuka środków na obniżenie deficytu o 2,5 mld. Podobnie jest w USA gdzie rynek nieruchomości notuje rekordowy kryzys a bezrobocie rośnie.

Redukcję wydatków i obniżenie deficytu planują Grecja, Irlandia i Islandia.

Finanse publiczne

Pod tym terminem kryje się ogromna ilość procesów związana z gromadzeniem, podziałem i wydawaniem publicznych środków pieniężnych, zgodnie z przepisami prawa i jego wytycznymi oraz finansowaniem deficytu budżetowego i obsługą długu publicznego.

W szczególności dotyczą gromadzenia dochodów i przychodów publicznych, wydawania środków publicznych, finansowania potrzeb budżetu państwa, zaciągania zobowiązań angażujących środki publiczne, zarządzania środkami i długiem publicznym.

Głównymi organami tworzącymi ten sektor są Organy władzy publicznej, Organy administracji rządowej, Organy kontroli i ochrony prawa, Sądy i trybunały, ZUS i KRUS, NFZ wraz z samodzielnymi publicznymi zakładami opieki zdrowotnej, uczelnie publiczne, Polska Akademia Nauk i inne.

Podstawowymi pojęciami związanymi z funkcją finansów publicznych są: alokacja, redystrybucja, kontrola i stabilizacja.

Alokacja: państwo może przemieszczać środki na zadania, które ma obowiązek spełniać, na dziedziny które nie przynoszą zysku ale pełnią istotne funkcje dla państwa i zbiorowych potrzeb obywateli.

Redystrybucja czyli wtórny podział PKB to mechanizm dzielenia środków ze sfery produkcyjnej, i przekazywanie ich do sfery nieprodukcyjnej na potrzeby zbiorowe, które ma państwo ma obowiązek zaspokajać. To podstawowa funkcja finansów publicznych.

Kontrola pozwala na wyciąganie wniosków o stanie gospodarki państwa i przeciwdziałanie nadużyciom w rozdzielaniu finansów publicznych na podstawie ewidencjonowania wszystkich zjawisk finansowych przez jednostki rządowe i administracyjne.

Stabilizacja gospodarcza czyli zmniejszenie bezrobocia, regulowanie popyty, rozwój harmonijny równomierny dokonywane jest przez państwo przez dobór źródeł dochodów i ustalenie sposobów ich wydawania, tak aby zachęcić lub zniechęcić do aktywności gospodarczej.

Budżet większości państw świata zakłada deficyt do około 5%, podczas kryzysu gospodarczego państwa prowadzą politykę interwencjonistyczną polegającą na podnoszeniu deficytu  budżetowego.

Oznacza to zwykle wydanie znacznej ilości obligacji skarbowych, co z kolei powoduje wzrost oprocentowania i podniesienie kosztów kredytów w całej gospodarce. Sposobami radzenia sobie z deficytem jest podniesienie podatków, ograniczenie wydatków, inflacja lub sprzedaż majątku państwa (prywatyzacja).

Giełda Papierów Wartościowych

22 marca 1991 r. w Warszawie utworzono Komisję Papierów Wartościowych i Giełd, mającą działać na podstawie ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi.

Do jej zadań należy nadzorowanie przestrzegania reguł uczciwego handlu i konkurencji w zakresie publicznego obrotu oraz powszechnego dostępu do informacji na rynku papierów wartościowych.

Nadzorowanie domów maklerskich i banków prowadzących działalność maklerską oraz osób prywatnych prowadzącymi taką działalność.

Komisja ma obowiązek współdziałać z Narodowym Bankiem Polskim, administracją rządową oraz innymi instytucjami uczestniczącymi w obrocie papierami wartościowymi w celu rozwoju tego rynku.

Do jej obowiązków należy także przygotowywanie aktów prawnych oraz upowszechnianie wiedzy o zasadach funkcjonowania rynku papierów wartościowych.

Minister Przekształceń Własnościowych i Minister Finansów reprezentujący Skarb Państwa podpisali 12 kwietnia 1991 r. akt założycielski Giełdy Papierów Wartościowych. Cztery dni później odbyła się pierwsza sesja z udziałem siedmiu domów maklerskich, notowano na niej akcje pięciu spółek: Tonilu, Próchnika, Krosna, Kabli, Exbudu. W 1994 r. została formalnie przyjęta do Światowej Federacji Giełd.

19 września 2006 r. Komisję zastąpiła Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie. Jej działanie kontroluje regulamin giełdy, Komisja Nadzoru Finansowego oraz 3 ustawy z 29 lipca 2005 r.: O obrocie instrumentami finansowymi, O ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych, O nadzorze nad rynkiem kapitałowym.

GPW została założona przez Skarb Państwa jako spółka akcyjna, złożona z Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy, Rady Nadzorczej zwanej Radą Giełdy oraz Zarządu.

Giełda jest głównym elementem rynku wtórnego odbywającego się za pośrednictwem domów maklerskich i banków. Dzieli się na rynek podstawowy i rynek równoległy.

Najważniejsze indeksy to WIG, WIG20, mWIG40, notowane są tutaj 382 spółki.

Obecnie istnieje coraz silniejsza tendencja do łączenia giełd na całym świecie. Połączyły się parkiety w Singapurze i Australii, Londyn ogłosił swoje połączenie z Tokio a giełda w Hongkongu poszukuje obiektu do przejęcia. Planowane jest połączenie Nowego Jorku i Frankfurtu.

Taki sam los prędzej czy później stanie się także udziałem GPW, prawdopodobnie połączy się z którąś z giełd będących na mniej więcej tym samym poziomie, w Europie są to Madryt, Zurych, Ateny i Oslo.