Finanse publiczne

Pod tym terminem kryje się ogromna ilość procesów związana z gromadzeniem, podziałem i wydawaniem publicznych środków pieniężnych, zgodnie z przepisami prawa i jego wytycznymi oraz finansowaniem deficytu budżetowego i obsługą długu publicznego.

W szczególności dotyczą gromadzenia dochodów i przychodów publicznych, wydawania środków publicznych, finansowania potrzeb budżetu państwa, zaciągania zobowiązań angażujących środki publiczne, zarządzania środkami i długiem publicznym.

Głównymi organami tworzącymi ten sektor są Organy władzy publicznej, Organy administracji rządowej, Organy kontroli i ochrony prawa, Sądy i trybunały, ZUS i KRUS, NFZ wraz z samodzielnymi publicznymi zakładami opieki zdrowotnej, uczelnie publiczne, Polska Akademia Nauk i inne.

Podstawowymi pojęciami związanymi z funkcją finansów publicznych są: alokacja, redystrybucja, kontrola i stabilizacja.

Alokacja: państwo może przemieszczać środki na zadania, które ma obowiązek spełniać, na dziedziny które nie przynoszą zysku ale pełnią istotne funkcje dla państwa i zbiorowych potrzeb obywateli.

Redystrybucja czyli wtórny podział PKB to mechanizm dzielenia środków ze sfery produkcyjnej, i przekazywanie ich do sfery nieprodukcyjnej na potrzeby zbiorowe, które ma państwo ma obowiązek zaspokajać. To podstawowa funkcja finansów publicznych.

Kontrola pozwala na wyciąganie wniosków o stanie gospodarki państwa i przeciwdziałanie nadużyciom w rozdzielaniu finansów publicznych na podstawie ewidencjonowania wszystkich zjawisk finansowych przez jednostki rządowe i administracyjne.

Stabilizacja gospodarcza czyli zmniejszenie bezrobocia, regulowanie popyty, rozwój harmonijny równomierny dokonywane jest przez państwo przez dobór źródeł dochodów i ustalenie sposobów ich wydawania, tak aby zachęcić lub zniechęcić do aktywności gospodarczej.

Budżet większości państw świata zakłada deficyt do około 5%, podczas kryzysu gospodarczego państwa prowadzą politykę interwencjonistyczną polegającą na podnoszeniu deficytu  budżetowego.

Oznacza to zwykle wydanie znacznej ilości obligacji skarbowych, co z kolei powoduje wzrost oprocentowania i podniesienie kosztów kredytów w całej gospodarce. Sposobami radzenia sobie z deficytem jest podniesienie podatków, ograniczenie wydatków, inflacja lub sprzedaż majątku państwa (prywatyzacja).