Giełda Papierów Wartościowych

22 marca 1991 r. w Warszawie utworzono Komisję Papierów Wartościowych i Giełd, mającą działać na podstawie ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi.

Do jej zadań należy nadzorowanie przestrzegania reguł uczciwego handlu i konkurencji w zakresie publicznego obrotu oraz powszechnego dostępu do informacji na rynku papierów wartościowych.

Nadzorowanie domów maklerskich i banków prowadzących działalność maklerską oraz osób prywatnych prowadzącymi taką działalność.

Komisja ma obowiązek współdziałać z Narodowym Bankiem Polskim, administracją rządową oraz innymi instytucjami uczestniczącymi w obrocie papierami wartościowymi w celu rozwoju tego rynku.

Do jej obowiązków należy także przygotowywanie aktów prawnych oraz upowszechnianie wiedzy o zasadach funkcjonowania rynku papierów wartościowych.

Minister Przekształceń Własnościowych i Minister Finansów reprezentujący Skarb Państwa podpisali 12 kwietnia 1991 r. akt założycielski Giełdy Papierów Wartościowych. Cztery dni później odbyła się pierwsza sesja z udziałem siedmiu domów maklerskich, notowano na niej akcje pięciu spółek: Tonilu, Próchnika, Krosna, Kabli, Exbudu. W 1994 r. została formalnie przyjęta do Światowej Federacji Giełd.

19 września 2006 r. Komisję zastąpiła Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie. Jej działanie kontroluje regulamin giełdy, Komisja Nadzoru Finansowego oraz 3 ustawy z 29 lipca 2005 r.: O obrocie instrumentami finansowymi, O ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych, O nadzorze nad rynkiem kapitałowym.

GPW została założona przez Skarb Państwa jako spółka akcyjna, złożona z Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy, Rady Nadzorczej zwanej Radą Giełdy oraz Zarządu.

Giełda jest głównym elementem rynku wtórnego odbywającego się za pośrednictwem domów maklerskich i banków. Dzieli się na rynek podstawowy i rynek równoległy.

Najważniejsze indeksy to WIG, WIG20, mWIG40, notowane są tutaj 382 spółki.

Obecnie istnieje coraz silniejsza tendencja do łączenia giełd na całym świecie. Połączyły się parkiety w Singapurze i Australii, Londyn ogłosił swoje połączenie z Tokio a giełda w Hongkongu poszukuje obiektu do przejęcia. Planowane jest połączenie Nowego Jorku i Frankfurtu.

Taki sam los prędzej czy później stanie się także udziałem GPW, prawdopodobnie połączy się z którąś z giełd będących na mniej więcej tym samym poziomie, w Europie są to Madryt, Zurych, Ateny i Oslo.

Postawa Brukseli w sprawie polskiego długu

Podczas debaty nad zmianą ustawy o systemie emerytalnym i OFE, często powołuje się stanowisko Komisji Europejskiej w tej sprawie.

Sposób liczenia naszego długu i deficytu nie zmieni się nawet jeżeli w wyniku reformy do OFE nie będzie przekazywana gotówka a tylko obligacje emerytalne skarbu państwa.

Polska jako kraj, który zdaniem komisarza do spraw budżetu Janusza Lewandowskiego przeprowadza najdroższą reformę emerytalną w sensie przekazu na rzecz funduszy, i w ten sposób ujawnia swój dług w innych państwach ukryty, może ubiegać się o specjalne traktowanie ze strony Komisji Europejskiej w zakresie oceny sytuacji w budżecie. Dotyczy to oceny w trakcie procedury nadmiernego deficytu, przeprowadzanej w odniesieniu do państw, których deficyt przekroczył 3% PKB.

Latem ubiegłego roku Polska wraz z 9 innymi państwami wystosowała apel o trwałe rozwiązanie gwarantujące, że transfery składek do OFE nie powiększą długu i deficytu publicznego. Chodziło o to aby kraje przeprowadzające kosztowne reformy emerytalne nie były w gorszej sytuacji, niż te które tego nie zrobiły.

Koszty OFE obliczane są na wysokość 1,8% PKB, udział w polskim zadłużeniu na 18%, nasz dług wynosi ponad 50%.

Według ustaleń UE kraje mające poniżej 60% PKB długu publicznego mają prawo do deficytu wyższego niż 3% PKB ustalonego w Polsce jako limit dyscyplinujący finanse publiczne. Dokument podpisany w zeszłym roku zakłada deficyt bliski 3% po obliczeniu odpowiednich czynników, w tym reformy emerytalnej.

Zdaniem Janusza Lewandowskiego pozwoli to nie nakładać procedury nadmiernego deficytu na kraj z deficytem nieco wyższym niż 3% przy zadłużeniu poniżej 60% PKB. Specjalne traktowanie krajów przeprowadzających reformy jest kwestią nadal otwartą. Podobną reformę systemu emerytalnego polegającą na wprowadzeniu drugiego filaru przeprowadziły np. Węgry i niektóre kraje nadbałtyckie.

Zdaniem Komisji Europejskiej reformy emerytalne różnie wpływają na statystykę budżetową, najczęściej ją pogarszając. Powinny jednak zostać przeprowadzone, dlatego także odwroty od tych rozwiązań należy uwzględniać.

Jak powiedział Janusz Lewandowski, najlepszym rozwiązaniem w tym wypadku byłoby indywidualne negocjacje z poszczególnym krajem, ponieważ ze względu na przyjęte systemy wprowadzono droższe i tańsze reformy emerytalne.

Komisja Nadzoru Finansowego (KNF)

KNF to centralny organ administracji państwowej sprawujący nadzór nad finansami państwa.

Komisja powstała 19 września 2006 r. na mocy ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, przejmując dotychczasowe kompetencję Komisji Papierów Wartościowych i Giełd, Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych, Komisji Nadzoru Bankowego.

Kontroluje ją bezpośrednio premier, który powołuje Przewodniczącego KNF na okres 5 lat oraz jego dwóch zastępców.

Członkami są: Minister Finansów lub jego przedstawiciel, Minister Pracy i Polityki Społecznej lub jego przedstawiciel, Prezes lub Wiceprezes Narodowego Banku Polskiego, przedstawiciel prezydenta.

KNF sprawuje kontrolę nad całością rynku finansowego, ubezpieczeniami, emeryturami i rentami, do jej obowiązków należą działania dla prawidłowego funkcjonowania tego rynku oraz jego konkurencyjności. Podejmowanie działań edukacyjnych i informacyjnych z działania rynku finansowego, udział w przygotowywaniu projektów aktów prawnych w zakresie nadzoru nad rynkiem finansowych, emerytalnym i ubezpieczeniowym oraz rozstrzyganie sporów między instytucjami i osobami działającymi na tym rynku lub będącymi jego uczestnikami. Szczególnie dotyczy to umów zawieranych pomiędzy instytucjami nadzorowanymi przez Komisję a odbiorcami ich usług.

Jej kompetencje nie obejmują ZUS, KRUS, SKOK, Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego oraz ubezpieczeń w NFZ.

Sprawuje nadzór nad instytucjami zgodnie z ustawa o Prawie bankowym, ustawie o Narodowym Banku Polskim, ustawy o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających. Nadzór emerytalny sprawuje na mocy ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, ustawy o pracowniczych funduszach emerytalnych, ustawy o indywidualnych kontach emerytalnych i nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz Rzeczniku Ubezpieczeniowym.

Publikuje miesięczne, kwartalne i roczne dane o funduszach emerytalnych, informacje o członkach OFE i składkach przekazywanych do ZUS, dane z raportów finansowych OFE i PTE. Stopach zwrotu OFE ustalanych na okres 36 miesięcy pod koniec marca i września każdego roku, od 28 września 2001 r. do 30 września 2010 r. Także o jednostkach rozrachunkowych OFE, transferach i losowaniach ZUS.