Problemy finansowe Polski i świata

Deficyt finansów publicznych w Polsce nie przedstawia się optymistycznie. Po odjęciu ewentualnych wahań cyklicznych w procencie potencjalnego PKB, plasuje się jako jeden z najwyższych na świecie, a z całą pewnością jest wyższy od deficytu lepiej rozwiniętych gospodarek światowych jak Francja, Hiszpania, Portugalia czy Japonia.

Występuje silna presja aby podkreślać kwestię braku równowagi finansowej na rynku kapitałowym świata, zawierać porozumienia w typie La Plaza i naciskać na Chiny w celu wzmocnienia waluty. Chiny tymczasem podjęły decyzję o powiązaniu juana z dolarem, wprawdzie po tej decyzji juan umocnił się o 0,5%, ale później nastąpił spadek świadczący o potrzebie stabilizacji kursu.

Trwa dyskusja nad sposobami wyjścia z pakietów pomocowych, prowadzących do ogromnego zadłużenia a w konsekwencji dużego deficytu w finansach publicznych. Może to z kolei doprowadzić do pogorszenia kondycji gospodarki światowej, dlatego działania mogące skutkować zmniejszeniem popytu, powinny być rekompensowane pobudzeniem koniunktury w innych sektorach. USA od dłuższego czasu naciska na Niemcy, aby starały się zbilansować gospodarkę europejską, nie zmniejszając popytu.

Niemiecki minister finansów Wolfgang Schäube podkreśla konieczność zmniejszenia deficytu finansów publicznych Niemiec, aby gospodarka mogła się rozwijać i napędzać inne w Europie. W tym punkcie zarysowały się różnice zdań z Francją, Niemcy dążą do planowanego zbilansowania działań, a Francja do opóźnienia procesów, tak aby uniknąć następnych gwałtownych wystąpień społecznych na tle zaostrzenia polityki fiskalnej.

Specjaliści zapewniają z kolei że obniżki wydatków lepiej wpływają na zaufanie konsumentów do inwestorów, w konsekwencji także szybciej redukując wysokość deficytu i długu do bezpiecznego poziomu. Na tym tle także uwidaczniają się różnice pomiędzy Francją a Niemcami, którzy planują większe oszczędności i spadek deficytu.

Budżet w Wielkiej Brytanii został przedstawiony przez rząd jako dążenie do obniżki deficytu o 113 mld funtów przez podwyżkę VAT z 17,5% do 20 i 28% od zysków kapitałowych, płaconych przez zamożnych podatników.

Z kryzysem finansowym boryka się Hiszpania, która wszelkimi sposobami szuka środków na obniżenie deficytu o 2,5 mld. Podobnie jest w USA gdzie rynek nieruchomości notuje rekordowy kryzys a bezrobocie rośnie.

Redukcję wydatków i obniżenie deficytu planują Grecja, Irlandia i Islandia.

Finanse publiczne

Pod tym terminem kryje się ogromna ilość procesów związana z gromadzeniem, podziałem i wydawaniem publicznych środków pieniężnych, zgodnie z przepisami prawa i jego wytycznymi oraz finansowaniem deficytu budżetowego i obsługą długu publicznego.

W szczególności dotyczą gromadzenia dochodów i przychodów publicznych, wydawania środków publicznych, finansowania potrzeb budżetu państwa, zaciągania zobowiązań angażujących środki publiczne, zarządzania środkami i długiem publicznym.

Głównymi organami tworzącymi ten sektor są Organy władzy publicznej, Organy administracji rządowej, Organy kontroli i ochrony prawa, Sądy i trybunały, ZUS i KRUS, NFZ wraz z samodzielnymi publicznymi zakładami opieki zdrowotnej, uczelnie publiczne, Polska Akademia Nauk i inne.

Podstawowymi pojęciami związanymi z funkcją finansów publicznych są: alokacja, redystrybucja, kontrola i stabilizacja.

Alokacja: państwo może przemieszczać środki na zadania, które ma obowiązek spełniać, na dziedziny które nie przynoszą zysku ale pełnią istotne funkcje dla państwa i zbiorowych potrzeb obywateli.

Redystrybucja czyli wtórny podział PKB to mechanizm dzielenia środków ze sfery produkcyjnej, i przekazywanie ich do sfery nieprodukcyjnej na potrzeby zbiorowe, które ma państwo ma obowiązek zaspokajać. To podstawowa funkcja finansów publicznych.

Kontrola pozwala na wyciąganie wniosków o stanie gospodarki państwa i przeciwdziałanie nadużyciom w rozdzielaniu finansów publicznych na podstawie ewidencjonowania wszystkich zjawisk finansowych przez jednostki rządowe i administracyjne.

Stabilizacja gospodarcza czyli zmniejszenie bezrobocia, regulowanie popyty, rozwój harmonijny równomierny dokonywane jest przez państwo przez dobór źródeł dochodów i ustalenie sposobów ich wydawania, tak aby zachęcić lub zniechęcić do aktywności gospodarczej.

Budżet większości państw świata zakłada deficyt do około 5%, podczas kryzysu gospodarczego państwa prowadzą politykę interwencjonistyczną polegającą na podnoszeniu deficytu  budżetowego.

Oznacza to zwykle wydanie znacznej ilości obligacji skarbowych, co z kolei powoduje wzrost oprocentowania i podniesienie kosztów kredytów w całej gospodarce. Sposobami radzenia sobie z deficytem jest podniesienie podatków, ograniczenie wydatków, inflacja lub sprzedaż majątku państwa (prywatyzacja).

Komisja Nadzoru Finansowego (KNF)

KNF to centralny organ administracji państwowej sprawujący nadzór nad finansami państwa.

Komisja powstała 19 września 2006 r. na mocy ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, przejmując dotychczasowe kompetencję Komisji Papierów Wartościowych i Giełd, Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych, Komisji Nadzoru Bankowego.

Kontroluje ją bezpośrednio premier, który powołuje Przewodniczącego KNF na okres 5 lat oraz jego dwóch zastępców.

Członkami są: Minister Finansów lub jego przedstawiciel, Minister Pracy i Polityki Społecznej lub jego przedstawiciel, Prezes lub Wiceprezes Narodowego Banku Polskiego, przedstawiciel prezydenta.

KNF sprawuje kontrolę nad całością rynku finansowego, ubezpieczeniami, emeryturami i rentami, do jej obowiązków należą działania dla prawidłowego funkcjonowania tego rynku oraz jego konkurencyjności. Podejmowanie działań edukacyjnych i informacyjnych z działania rynku finansowego, udział w przygotowywaniu projektów aktów prawnych w zakresie nadzoru nad rynkiem finansowych, emerytalnym i ubezpieczeniowym oraz rozstrzyganie sporów między instytucjami i osobami działającymi na tym rynku lub będącymi jego uczestnikami. Szczególnie dotyczy to umów zawieranych pomiędzy instytucjami nadzorowanymi przez Komisję a odbiorcami ich usług.

Jej kompetencje nie obejmują ZUS, KRUS, SKOK, Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego oraz ubezpieczeń w NFZ.

Sprawuje nadzór nad instytucjami zgodnie z ustawa o Prawie bankowym, ustawie o Narodowym Banku Polskim, ustawy o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających. Nadzór emerytalny sprawuje na mocy ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, ustawy o pracowniczych funduszach emerytalnych, ustawy o indywidualnych kontach emerytalnych i nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz Rzeczniku Ubezpieczeniowym.

Publikuje miesięczne, kwartalne i roczne dane o funduszach emerytalnych, informacje o członkach OFE i składkach przekazywanych do ZUS, dane z raportów finansowych OFE i PTE. Stopach zwrotu OFE ustalanych na okres 36 miesięcy pod koniec marca i września każdego roku, od 28 września 2001 r. do 30 września 2010 r. Także o jednostkach rozrachunkowych OFE, transferach i losowaniach ZUS.

Wieloletni Plan Finansowy 2011-2013

W sierpniu 2010 roku rząd przyjął Wieloletni Plan Finansowy Państwa, którego pierwsze skutki odczuliśmy już na początku 2011 r.

Najwięcej kontrowersji wzbudzała i wzbudza zmiana stawek VAT na 5%, 8% i 23%.

Przewidywany deficyt na 2011 r. ma wynieść 45 mld zł, w 2012 40 mld zł, w 2013 30 mld zł. Dalej rząd przewiduje wzrost PKB w latach 2011-2013 w tempie: 3,5% w 2011, 4,8% w 2012 i 4,1% w 2013.

W tym czasie planowany jest spadek bezrobocia, w 2011 r. ma wynieść 9,9%, w 2012 8,6%, w 2013 7,3%.

Natomiast dług publiczny będzie wynosił w poszczególnych latach 54,4% PKB, 54,6% PKB, 53,7% PKB.

Dochody skarbu państwa mają wynosić: 268,2 mld zł w 2011 r., 290,7 mld zł w 2012 r., 304,2 mld zł w 2013 r., wydatki będą rosły średnio o 4-1,1% w okresie trzech lat.

Cechą charakterystyczną polskiego budżetu jest duży udział wydatków publicznych, wynoszący nawet 45% PKB, co jest spowodowane współfinansowania projektów unijnych i wpływu środków z Unii do budżetu. Wartości te powinny być niższe w porównaniu do poziomu rozwoju gospodarczego, dlatego Minister Finansów zaproponował wydatkową regułę dyscyplinującą, wprowadzającą oszczędności. Maksymalny wzrost wydatków elastycznych ma zostać utrzymany na poziomie 1% powiększonego o inflację.

Plan zakłada systematyczny wzrost dochodów z podatków i w kolejnych latach należy się spodziewać ich dalszego podniesienia jako dodatkowego mechanizmu zabezpieczenia finansów (podwyżka może być wprowadzona na maksymalnie 3 lata).

Nie przewiduje się sytuacji, w której dług publiczny przekroczy 55% w relacji do PKB, oznacza to że prawdopodobnie VAT nie zostanie podniesiony o kolejne punkty.

Według planu pożyczki Skarbu Państwa obejmujące deficyt budżetowy i deficyt budżetu środków unijnych oraz refundację części składek przekazywanych przez ZUS do OFE spadną do 38,6 mld zł do 2013 r. co przyniesie znaczne oszczędności. Z drugiej strony różnicę mają pokryć prywatyzacje czyli wyprzedaże majątku Skarbu Państwa, co nie jest dobrą wiadomością. Przede wszystkim będzie to sprzedaż akcji PZU S.A. i PKO BP S.A.

Inflacja w 2011 r. ma wynieść 2,3% a w dwóch kolejnych latach 2,5%, równocześnie przewiduje się wzrost płac w gospodarce narodowej.

Nie należy spodziewać się podwyżek w sferze budżetowej a nawet ograniczeń wzrostu funduszy dla tej części administracji państwowej.

Plan będzie co roku aktualizowany przez rząd, na dwa miesiące od dnia ogłoszenia ustawy budżetowej.

Dobra substytucyjne to towary i usługi które działają obok siebie w pewnym sensie są niezależne. To właśnie ilość dóbr komplementarnych powoduje zapchanie się rynku. Dobra komplementarne to takie które służą do robienia tego samego nie różniące się praktycznie składem ale mające osobnych zwolenników. Dla przykładu dobrami substytucyjnymi i są masło i margaryna bowiem każdy z nas używa co dzień rano jednego albo drugiego i oba te produkty służą do smarowania pieczywa. Okazuje się że na rynku istnieje mnóstwo takich produktów które noszą znamię dóbr substytucyjnych. Innym przykładem będzie tutaj długopis czarny lub niebieski. Oba służą do pisania a to który kupimy zależy tylko i wyłącznie od naszego widzi mi się bowiem zarówno tym jak i tym będziemy mogli napisać ten sam list załóżmy. Rynek dóbr substytucyjnych działa w bardzo prosty sposób jeżeli wzrasta zapotrzebowanie na danych produkt na przykład masło to automatycznie spada na drugi. Wzrasta na margarynę spada na masło.

Doba substytucyjne wynika więc z tego są dobrami które są zamienne i rezygnując z jednego przechodzimy na drugi dzięki czemu nie odczuwamy praktycznie żadnej zmiany bowiem produkty i tak służyły i służyć będą do tego samego. Inaczej jest z dobrami komplementarnymi gdzie istnieje symbioza. Towary komplementarne to takie które nie istnieją bez siebie albo ich użytkowanie w stu procentach nie jest możliwe bez obecności któregoś z nich tak jest na przykład w przypadku samochodu i kół lub opon jak kto woli. Nic nie przyjdzie nam z tego że mamy samochód jeśli nie ma kół i tak nie będziemy mogli nim jeździć. Par takich istnieje mnóstwo i świadczy to o tym że producenci na rynku cały czas muszą ze sobą współpracować. Dobrami komplementarnymi steruje trochę inna zależność niż substytucyjnymi. Jeżeli wzrasta zapotrzebowanie na przykład na samochody to automatycznie wzrasta również zapotrzebowanie na wymagane dobro jakim są koła. Dobra komplementarne nie wykluczają się a raczej współpracują i uzupełniają się nawzajem.

Ekonomia przede wszystkim zajmuje się działalnością gospodarczą państwa a co za tym idzie działalnością mniejszych podmiotów wchodzących w skład gospodarki a mianowicie przedsiębiorstw.

Nie od dzisiaj wiadomo również że to własnie przedsiębiorstwa maja największy udział w kreowaniu zysku państwa oraz to dzięki nim mamy do czynienia z takimi a nie innymi działaniami i zmianami zachodzącymi w gospodarce. Można nawet powiedzieć  że kształt gospodarki zależy właśnie od kierunków i rodzajów działalności przedsiębiorstw.  W obecnych czasach na szczęście każdy z nas bez problemu może założyć swoją własną działalność gospodarczą. Potrzebnych jest jedynie kilka rzeczy takich jak wybór rodzaju działalności, nazwa naszej firmy oraz kapitał potrzebny do rozpoczęcia działalności. Nie bez znaczenia jest również wizja prowadzenia firmy czyli biznes plan.

Bez podstawowych pojęć i mechanizmów działających w gospodarce może nie być możliwe otwarcie firmy nie mówiąc już o jej funkcjonowaniu. Nie znając mechanizmu popytu i podaży możemy zostać szybko wyeliminowani przez konkurencję która mając już dobrą pozycję na rynku prężnie działa i stara się reagować od razu na potencjalne zagrożenia pojawiające się w danej chwili. Prowadzenie firmy wiąże się również z dobrze przygotowanym biznesplanem oraz weryfikacją rynku na którym przyjdzie nam działać. Dzięki ekonomii jesteśmy w stanie poznać wszystko to co będzie nam potrzebne do tych procesów. Własna firma to także finanse oraz prowadzenie działalności księgowej. Wszystkie operacje muszą trafiać do księg i jeżeli nie mamy o tym pojęcia jesteśmy narażenia na dodatkowe koszty związane z zatrudnieniem wykształconego ekonomisty w kierunku rachunkowości.

W obecnych czasach system nauczania na wyższych uczelniach uległ tak wielkiemu rozwinięciu że nie sposób jest wybierać w ilości kierunków ekonomicznych jakie są nam proponowane. Warto przy ich wyborze zastanowić się nad tym co chcielibyśmy po ich ukończeniu robić. Jeżeli lubimy liczyć warto zwrócić uwagę na rachunkowość która otworzy nam szanse na bycie księgowym i na prowadzenie na przykład własnego biura rozliczeniowego. Innym z kierunków są finanse ukierunkowane na wykształcenie jak najlepszych kadr pracujących przede wsyztskim w bankowości. Inne kierunki to maklerstwo jak sama nazwa wskazuje związane głównie z działaniami na giełdzie czy też prognozowanie które coraz cześcniej staje się bardzo dochodowym zajęciem i przede wszystkim perspektywicznym gdyż gospodarki wciąż są podatne i narażone na ciągłe zmiany.

Na szczęście a dla innych na nieszczęście polska edukacja również i studentom innych kierunk ów zapewnia dalszą edukację przez naukę przedmiotu o nazwie ekonomia. Tutaj mamy już do czynienia z zaawansowanymi zagadnieniami nastawionymi głównie na wykonywanie obliczeń. Studenci kierunków humanistycznych niechętnie odnoszą się do obowiązku nauki tego przedmiotu jednak ja uważam iż jest to bardzo potrzebne. Są jednak i wady tego rozwiązania gdyż nie jako zmusza się ludzi tdo nauki czegoś co po prostu ich nie interesuje. Czasami więc bywa tak że nauka ekonomii na takich studiach schodzi na dalszy plan a i również wykładowcy traktują studentów dosyć pobłażliwie i z przysłowiowym przymrużeniem oka. Nauka taka mija się z celem jednak z drugiej strony okazuje się że nawet ze słyszenia jakaś cząstka ekonomii na pewno zostaje w głowie studenta.

Ekonomia i zjawiska zachodzące w gospodarce są bardzo ważne stąd też uważam że nie powinno się zaniedbywać jej nauczania w szkołach i to już od jak najmłodszych lat. Warto aby panstwo zainteresowało młodzież i dzieci problemem ekonomii dzięki czemu kiedyś będziemy może mogli cieszyć się ekonomistami z zamiłowania którzy bardzo poważnie podchodzą do swoich obowiązków i wykonują je mając na uwadze dobro całego kraju i każdego obywatela. Dodatkowo warto również zwrócić uwagę na to że ekonomia otacza nas na co dzień i powinniśmy mieć pojęcie o podstawowych procesach które w niej zachodzą. Zapewniam że przyda się nam to w naszym życiu choćby w momencie poszukiwania pracy nie mówiąc już o sytuacji gdy zakładamy własną działalność gospodarczą i planujemy działalność na rynku.

Wiemy już jak wielkie znacznie ma nauka ekonomii teraz sprawdźmy jak to jest z tą nauką w polskim szkolnictwie. Z ekonomią stykamy się już jako dzieci. Idąc do sklepu nieświadomie wysłani przez mamę stykamy się z mechanizmami kierującym gospodarką. Mowa tu nie tylko o prawie popytu i podaży ale także i o finansach a nawet podatkach jakie płacimy kupując dany towar. Wtedy nie zdajemy sobie z tego sprawy jednak wkraczając do gimnazjum stykamy się po raz pierwszy z zagadnieniami ekonomicznymi na przedmiocie nazywanym wiedzą o społeczeństwie. Wiedza o społeczeństwie to jednak głównie polityka i prawo jednak na tym etapie edukacji dowiemy się co to rynek i w jaki sposób on działa a także poznamy mechanizmy popytu i podaży oraz zapozany się z pojęciem jakże szerokim jakim jest bezrobocie.

Finanse firmy

Jeżeli prowadzimy własną działalność gospodarczą powinniśmy mieć kompetentnego człowieka, który profesjonalnie zajmie się finansami naszej firmy. I nie możemy sobie tutaj pozwolić na jakieś niedopatrzenie, bo właściwie na tym opiera się cała nasza działalność. Gdy sami nigdy nie zajmowaliśmy się finansami, powinniśmy z całą pewnością poszukać właściwej osoby, która się nimi fachowo zaopiekuje i będzie miała oko na wszystkie sprawy finansowe firmy. Dobrze by było, gdyby to również była osoba, której ufamy i z którą chętnie będziemy współpracować, nie obawiając się powierzyć jej tak odpowiedzialnej funkcji. Oczywiście w takich sytuacjach najlepszym rozwiązaniem jest zatrudnienie starszej księgowej, czyli takiej, która ma duże doświadczenie, wie jak załatwiać sprawy finansowe, jest dyskretna i bardzo dokładna. Z taką osobą finanse naszej firmy niewątpliwie będą się miały świetnie. Poza tym jako osoba doświadczona zawsze może nam doradzić coś rozsądnego, co być może pomoże się jeszcze lepiej rozwijać naszemu przedsiębiorstwu.

Doradcy finansowi

Nie każdy z nas jest asem biznesu, ale niewątpliwie każdy chciałby godnie spędzić swoje życie. Do tego jak wiadomo, przydaje się kręgosłup moralny, ale niestety niekwestionowane pierwsze miejsce mają środki pieniężne, dzięki którym możemy mieć gdzie mieszkać i co jeść. Niestety świat nie do końca jest sprawiedliwy i nie zawsze jak całe życie uczciwie pracujemy, dostajemy potem dobrą emeryturę, która zaspokaja nasze potrzeby, a także pozwala nam na przykład na zagraniczne wakacje raz w roku. Najczęściej wynika to z tego, że niespecjalnie mamy wiedzę na temat inwestowania naszych oszczędności i dbania o zabezpieczenie finansowe. W takie sytuacji możemy skorzystać z usług doradcy finansowego. Jeśli przedstawimy mu naszą sytuacją z pewnością znajdzie on dla nas najlepszy sposób na to, by zwiększyć naszą przyszłą emeryturę. I nie będą to żadne czary, ale wiedza i umiejętności analityczne, które pozwolą tak zaplanować gospodarowanie naszymi finansami, żeby faktycznie poprawić naszą sytuację.

Finanse rodziny

Zazwyczaj nie posiadamy niczym nieograniczonego budżetu, z którego możemy swobodnie wydawać na co i kiedy tylko zechcemy. Niestety najczęściej finanse rodzinne są mocno napięte i trzeba się starać, by starczyło od pierwszego do pierwszego. Ciągle jeszcze wielu ludzi nie kontroluje swoich wydatków, a to błąd, bo być może panując nad finansami lepiej udało by się nimi gospodarować i okazałoby się, że braki w budżecie nie są takie duże. Oczywiście najlepiej zacząć od przejrzenia rachunków. Potem zaś dobrze przeanalizować zakupy i to, co się z nimi dzieje po powrocie ze sklepu. To są najprostsze sposoby na to, by poprawić stan rodzinnych finansów. Chociaż oczywiście można też spróbować inaczej i poszukać dodatkowego zatrudnienia. W praktyce jednak ten drugi sposób może się okazać kompletnie niewykonalny, bo już maksymalnie wykorzystujemy swój czas. Może więc lepiej faktycznie poświęcić jeden miesiąc na to, by dokładnie sprawdzić jak wykorzystujemy swoje pieniądze, zarówno my, jak i pozostali członkowie rodziny.

Przedsiębiorczość

Przedsiębiorczość, to nie tylko umiejętność zdobywania pieniędzy, to także sprawne gospodarowanie własnymi finansami. I oczywiście nie chodzi tutaj o to, by od razu inwestować na giełdzie albo zakładać własną działalność gospodarczą, ale po prostu o to, by rozsądnie planować swój budżet, tak by nie mieć problemu z brakiem gotówki pod koniec miesiąca. Najbardziej skuteczną metodą jest po prostu planowanie i kontrola wydatków. Dzięki planowaniu, a przede wszystkim trzymaniu się sporządzonego planu nasze domowe finanse stają się całkowicie przewidywalne. Wiemy ile wydamy, co kupimy i ile uda nam się zaoszczędzić. Jeśli jesteśmy dobrze zorganizowani i przedsiębiorczy mamy też odłożone pieniądze na nieprzewidziane wypadki, które zawsze mogą się zdarzyć. Dla nas nie będą one jednak wielkim problemem, bo się zabezpieczyliśmy i to pozwala nam spokojnie i w miarę bezstresowo przetrwać kryzys. A to jest bezcenne wobec tego, co może się dziać w sytuacji, gdy kompletnie zlekceważyliśmy swój budżet i naraziliśmy się na kłopoty.