Giełda Papierów Wartościowych

22 marca 1991 r. w Warszawie utworzono Komisję Papierów Wartościowych i Giełd, mającą działać na podstawie ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi.

Do jej zadań należy nadzorowanie przestrzegania reguł uczciwego handlu i konkurencji w zakresie publicznego obrotu oraz powszechnego dostępu do informacji na rynku papierów wartościowych.

Nadzorowanie domów maklerskich i banków prowadzących działalność maklerską oraz osób prywatnych prowadzącymi taką działalność.

Komisja ma obowiązek współdziałać z Narodowym Bankiem Polskim, administracją rządową oraz innymi instytucjami uczestniczącymi w obrocie papierami wartościowymi w celu rozwoju tego rynku.

Do jej obowiązków należy także przygotowywanie aktów prawnych oraz upowszechnianie wiedzy o zasadach funkcjonowania rynku papierów wartościowych.

Minister Przekształceń Własnościowych i Minister Finansów reprezentujący Skarb Państwa podpisali 12 kwietnia 1991 r. akt założycielski Giełdy Papierów Wartościowych. Cztery dni później odbyła się pierwsza sesja z udziałem siedmiu domów maklerskich, notowano na niej akcje pięciu spółek: Tonilu, Próchnika, Krosna, Kabli, Exbudu. W 1994 r. została formalnie przyjęta do Światowej Federacji Giełd.

19 września 2006 r. Komisję zastąpiła Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie. Jej działanie kontroluje regulamin giełdy, Komisja Nadzoru Finansowego oraz 3 ustawy z 29 lipca 2005 r.: O obrocie instrumentami finansowymi, O ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych, O nadzorze nad rynkiem kapitałowym.

GPW została założona przez Skarb Państwa jako spółka akcyjna, złożona z Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy, Rady Nadzorczej zwanej Radą Giełdy oraz Zarządu.

Giełda jest głównym elementem rynku wtórnego odbywającego się za pośrednictwem domów maklerskich i banków. Dzieli się na rynek podstawowy i rynek równoległy.

Najważniejsze indeksy to WIG, WIG20, mWIG40, notowane są tutaj 382 spółki.

Obecnie istnieje coraz silniejsza tendencja do łączenia giełd na całym świecie. Połączyły się parkiety w Singapurze i Australii, Londyn ogłosił swoje połączenie z Tokio a giełda w Hongkongu poszukuje obiektu do przejęcia. Planowane jest połączenie Nowego Jorku i Frankfurtu.

Taki sam los prędzej czy później stanie się także udziałem GPW, prawdopodobnie połączy się z którąś z giełd będących na mniej więcej tym samym poziomie, w Europie są to Madryt, Zurych, Ateny i Oslo.

Komisja Nadzoru Finansowego (KNF)

KNF to centralny organ administracji państwowej sprawujący nadzór nad finansami państwa.

Komisja powstała 19 września 2006 r. na mocy ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, przejmując dotychczasowe kompetencję Komisji Papierów Wartościowych i Giełd, Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych, Komisji Nadzoru Bankowego.

Kontroluje ją bezpośrednio premier, który powołuje Przewodniczącego KNF na okres 5 lat oraz jego dwóch zastępców.

Członkami są: Minister Finansów lub jego przedstawiciel, Minister Pracy i Polityki Społecznej lub jego przedstawiciel, Prezes lub Wiceprezes Narodowego Banku Polskiego, przedstawiciel prezydenta.

KNF sprawuje kontrolę nad całością rynku finansowego, ubezpieczeniami, emeryturami i rentami, do jej obowiązków należą działania dla prawidłowego funkcjonowania tego rynku oraz jego konkurencyjności. Podejmowanie działań edukacyjnych i informacyjnych z działania rynku finansowego, udział w przygotowywaniu projektów aktów prawnych w zakresie nadzoru nad rynkiem finansowych, emerytalnym i ubezpieczeniowym oraz rozstrzyganie sporów między instytucjami i osobami działającymi na tym rynku lub będącymi jego uczestnikami. Szczególnie dotyczy to umów zawieranych pomiędzy instytucjami nadzorowanymi przez Komisję a odbiorcami ich usług.

Jej kompetencje nie obejmują ZUS, KRUS, SKOK, Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego oraz ubezpieczeń w NFZ.

Sprawuje nadzór nad instytucjami zgodnie z ustawa o Prawie bankowym, ustawie o Narodowym Banku Polskim, ustawy o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających. Nadzór emerytalny sprawuje na mocy ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, ustawy o pracowniczych funduszach emerytalnych, ustawy o indywidualnych kontach emerytalnych i nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz Rzeczniku Ubezpieczeniowym.

Publikuje miesięczne, kwartalne i roczne dane o funduszach emerytalnych, informacje o członkach OFE i składkach przekazywanych do ZUS, dane z raportów finansowych OFE i PTE. Stopach zwrotu OFE ustalanych na okres 36 miesięcy pod koniec marca i września każdego roku, od 28 września 2001 r. do 30 września 2010 r. Także o jednostkach rozrachunkowych OFE, transferach i losowaniach ZUS.

Czek

Posługiwanie się czekami jest bardzo proste. Czek to dokument który wystawiany jest przez osobę która posiada konto w banku i uprawnia nas o ile widnieją na nim nasze dane do odbioru z rachunku bankowego zleceniodawcy określonej przez niego na dokumencie kwoty. To bardzo szybki i łatwy sposób przeprowadzania transakcji bezgotówkowych. Do znanych nam jeszcze papierów wartościowych na pewno zalicza się weksel. To dokument w którym zleceniodawca zobowiązuje się że dane zobowiązanie czyli kwotę jaką ma otrzymać odbiorca weksla zapłaci za niego inna osoba. Podobnym papierem wartościowym do weksla są obligacje które działają na zbliżonej zasadzie z tym że tutaj ten kto emituje obligacje jest zobowiązany do wypłacenia określonej kwoty temu kto akcję posiada. W przypadku obligacji inny system nie byłby dopuszczalny gdyż obligacje często zmieniają swoich właścicieli gdyż są odsprzedawane i kupowane stąd też w obliczu tych zmian ciężko byłoby później rościć korzyści majątkowe od tej czy innej osoby.

List zastawny

Z mniej popularnych rodzajów papierów wartościowych warto nadmienić list zastawny który ma charakter hipoteczny. Wystawiany jest on zazwyczaj przez banki i w zamian za gotówkę jaką otrzymujemy od banku hipotetycznego oddajemy w zastaw jakaś wartość materialną. Najczęściej w przypadku listów zastawnych w grę wchodzą posiadane przez nas nieruchomości czyli dom czy tez lokale w jakich na przykład działa nasza firma. Kolejnym typem papieru wartościowego jest konosament. To pojęcie wiąże się przede wszystkim z działaniami pieniężnymi i towarowymi prowadzonymi na morzu. Tego typu dokumenty wydaje się po to że po ich przekazaniu w porcie zobowiązani są do oddania nam towaru na jaki został wystawiony nasz morski czek przewozowy. Jednym z bardziej znanym papierów wartościowych jest również akcja. Akcje kupowane są najczęściej przez osoby które chcą wejść w poczet spółki i przez zakup akcji posiąść część jej kapitału i majątku aby mieć udziały w danej firmie.

Ekonomia przede wszystkim zajmuje się działalnością gospodarczą państwa a co za tym idzie działalnością mniejszych podmiotów wchodzących w skład gospodarki a mianowicie przedsiębiorstw.

Nie od dzisiaj wiadomo również że to własnie przedsiębiorstwa maja największy udział w kreowaniu zysku państwa oraz to dzięki nim mamy do czynienia z takimi a nie innymi działaniami i zmianami zachodzącymi w gospodarce. Można nawet powiedzieć  że kształt gospodarki zależy właśnie od kierunków i rodzajów działalności przedsiębiorstw.  W obecnych czasach na szczęście każdy z nas bez problemu może założyć swoją własną działalność gospodarczą. Potrzebnych jest jedynie kilka rzeczy takich jak wybór rodzaju działalności, nazwa naszej firmy oraz kapitał potrzebny do rozpoczęcia działalności. Nie bez znaczenia jest również wizja prowadzenia firmy czyli biznes plan.

Bez podstawowych pojęć i mechanizmów działających w gospodarce może nie być możliwe otwarcie firmy nie mówiąc już o jej funkcjonowaniu. Nie znając mechanizmu popytu i podaży możemy zostać szybko wyeliminowani przez konkurencję która mając już dobrą pozycję na rynku prężnie działa i stara się reagować od razu na potencjalne zagrożenia pojawiające się w danej chwili. Prowadzenie firmy wiąże się również z dobrze przygotowanym biznesplanem oraz weryfikacją rynku na którym przyjdzie nam działać. Dzięki ekonomii jesteśmy w stanie poznać wszystko to co będzie nam potrzebne do tych procesów. Własna firma to także finanse oraz prowadzenie działalności księgowej. Wszystkie operacje muszą trafiać do księg i jeżeli nie mamy o tym pojęcia jesteśmy narażenia na dodatkowe koszty związane z zatrudnieniem wykształconego ekonomisty w kierunku rachunkowości.

Finanse na studiach

Finanse to nie tylko pieniądze, to również zupełnie poważne studia na kierunkach ekonomicznych. Tam można się nauczyć wiele o gospodarowaniu i to w najróżniejszych dziedzinach, gdyż mają one wiele interesujących specjalizacji. Można na przykład zająć się finansami przedsiębiorstw lub samorządów, ale można też pokusić się o bardziej niszową specjalność, jak na przykład zarządzanie finansami organizacji non profit. To musi być prawdziwa akrobatyka ekonomiczna, zważywszy na to, że zwykle tego typu instytucje pozyskują środki z darowizn, zarówno na działalność statutową, jak i administracyjną. Studiowanie finansów może być oczywiście hobbystyczne, ale dużo lepiej spojrzeć na nie praktycznie. Każdy, kto zgłębi tajniki zarządzania finansami i analizy finansowej ma w tym kraju i nie tylko, szanse na zdobycie dobrze płatnej pracy, a nawet podjęcie własnej działalności na rynku usług finansowych. Jeśli tylko czuje się ku temu powołanie, warto spróbować, być może uda się też z czasem zgromadzić własny kapitał, który pozwoli na błogie życie rentiera.

Finanse państwa

Finanse państwa to bardzo skomplikowana sprawa, nic więc dziwnego, że do zajmowania się nimi potrzebne jest całe ministerstwo i to złożone ze specjalistów, którzy muszą się ze sobą dogadać, na dodatek mimo tego, że tak w rządzie jak i w samym ministerstwie nieustannie zachodzą zmiany. Mimo tego, że budżet, jak ciągle słyszymy, jest dziurawy i chyba nie było takiego czasu w historii, by coś z niego zostawało, jakoś funkcjonuje. Zresztą tak samo jak wszystkie jednostki, które z budżetu państwa są finansowane. Wiadomo, że do ideału brakuje wiele, a może jeszcze więcej, ale z drugiej strony wszystko jednak działa. Niezbyt prężnie, ale zawsze, zresztą trudno się spodziewać ideału w sytuacji, która często ulega zmianie i dodatkowo musi sprostać także rzeczom, które są nieprzewidywalne, jak na przykład katastrofy czy klęski żywiołowe. Jeżeli to wszystko wziąć pod uwagę, można śmiało stwierdzić, że wcale nie jest tak źle, jak to naród ma w zwyczaju narzekać, więc pozostaje się cieszyć z tego stanu rzeczy i oczekiwać pozytywnych zmian w jak najbliższym czasie.

Instytucje finansowe

Instytucje finansowe są to miejsca w których dochodzi do obrotu pieniędzmi na dużą skalę. Do takich instytucji należą na przykład banki, czyli firmy, które udzielają nam wszelkiego rodzaju pożyczek i kredytów. Oprócz tego w bankach możemy zakładać konta, na które będą nam spływały pieniądze wypłacane przez naszych pracodawców. W bankach można również wpłacać i wypłacać pieniądze lub robić przelewy między bankowe. Inną instytucją finansową jest giełda, czyli miejsce gdzie dochodzi do wymiany papierów wartościowych i innych instrumentów finansowych między graczami giełdy. Na giełdach zazwyczaj grają firmy, które mają ustabilizowaną sytuację na rynku. Na giełdzie można kupić udziały danej firmy i zależnie od tego czy dobrze sobie ona radzi na rynku,  właściciel udziałów zyskuje lub traci na wartości udziałów. Instytucje finansowe, to także domy maklerskie, usługi finansowe, a także towarzystwa ubezpieczeniowe, w których można sobie wykupić polisę na życie lub program inwestycyjny przeznaczony na wiele lat.

Finanse państwowe

Każde państwo posiada własne finanse, które pozyskuje głównie za pomocą podatków nałożonych na obywateli. Każdy kto pracuje płaci podatki i od każdej kupionej czy sprzedanej rzeczy trzeba zapłacić podatki. Dzięki tym pieniądzom państwo stać na utrzymanie swojej administracji i urzędów, w których pracują osoby odpowiedzialne za sprawne funkcjonowanie kraju. Oprócz tego dzięki finansom państwowym możliwe jest utrzymanie instytucji państwowych takich jak służba zdrowia, służby porządkowe, czy edukacja. Wszystkie szkoły państwowe istnieją dzięki publicznym pieniądzom, za które opłaca się nauczycieli. Dzięki temu każdy obywatel ma prawo i obowiązek chodzenia do szkoły podstawowej i średniej. A jeśli chce dalej kontynuować naukę, to państwo mu to umożliwia w sposób bezpłatny. Dzięki finansom państwa, w momencie kiedy potrzebujemy opieki zdrowotnej, mamy to zapewnione i nie musimy za to płacić ponieważ gwarantuje nam to nasza konstytucja i prawo naszego kraju. Usługi publiczne powinny zawsze być bezpłatne.